ΟΔΥΣΣΕΙΕΣ: ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ – ODYSSEYS: THE JOURNEY

ΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ 

Περάσαμε κάβους πολλούς πολλά νησιά τη θάλασσα
που φέρνει την άλλη θάλασσα, γλάρους και φώκιες […]
Γ. Σεφέρης, Αργοναύτες, Μυθιστόρημα

Ομοιώματα λέμβων, απεικονίσεις κωπήλατων,  ιστιοφόρων και εμβολοφόρων πλοίων από τη Σύρο, τη Μήλο, την Κέα, το Σούνιο και την Ακρόπολη της Αθήνας,  αιώνια σύμβολα όλα τους των θαλάσσιων δρόμων και της ανθρώπινης αναζήτησης, συμπράττουν με τέχνεργα που αποτυπώνουν γνώριμα σημεία του θαλάσσιου τοπίου,  δελφίνια,  χταπόδια, κοράλλια  και αργοναύτες
και μας παρασέρνουν μαγικά στο δικό τους θαυμαστό κόσμο.

ΗΡΩΪΚΕΣ ΓΕΝΙΕΣ ΚΑΙ ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις […]
Κ.Π.Καβάφης, Ιθάκη

Εικονογραφημένα αγγεία
που αφηγούνται
συναρπαστικές περιπέτειες σε μακρινούς τόπους και υπερπόντια ταξίδια, προσελκύουν την προσοχή μας. Ο Περσέας, οι Αργοναύτες, ο Ηρακλής,  ο Οδυσσέας, ηρωικές γενιές του θρύλου και του μύθου, επαναφέρουν μνήμες και εικόνες, σηματοδοτούν ιστορικά επεισόδια λησμονημένα στο χρόνο και νοηματοδοτούν τον ατέρμονο αγώνα και την επινοητική δύναμη του ανθρώπου.

ΟΔΥΣΣΕΙΕΣ: ΕΡΩΤΑΣ- ODYSSEYS: EROS

Έρωτας

Είναι η ένωση, είπε,
του άντρα και της γυναίκας, της σιωπής και της φωνής, της ζωής και
της ποίησης[…]
Γ. Ρίτσος, ΄Οταν έρχεται ο Ξένος

Ίσια ναι πάει ο χρόνος αλλ΄ο έρωτας κάθετα
και ή κόβονται στα δύο ή που δεν απαντήθηκαν ποτέ
Ο. Ελύτης, Εκείνο που δε γίνεται

 

Όρθιοι, με αγκαλιασμένα
σφιχτά τα κορμιά
και τυλιγμένοι τρυφερά στο ίδιο ιμάτιο
εικονίζονται ένας άνδρας και μια γυναίκα
σε μια μελανόμορφη κύλικα
(490-480 π.Χ.),
αγγείο που πρόσφερε κάποτε κρασί,
ευφροσύνη και ίσως ερωτική μέθη
σε κάποιο συμπόσιο.

 


Αποσπασματικά σώζεται
η στιγμή του ερωτικού φιλιού
ενός νέου και μιας νέας
στο θραύσμα μιας ερυθρόμορφης κύλικας
από την Ακρόπολη (τέλη του 6ου αι. π.Χ.).

 

 

Οι μορφές της Αφροδίτης,
του Πάνα και του φτερωτού Έρωτα
που εικονίζονται
στο μαρμάρινο σύμπλεγμα
από τη Δήλο (γύρω στο 100 π.Χ.)
μοιάζουν να μεταφέρουν
τους πυκνούς συμβολισμούς
για όσα διαπερνούν το χρόνο
και συμμαχούν με τη ζωή.

Ο “ΣΚΕΠΤΟΜΕΝΟΣ” ΤΟΥ RODIN ΔΙΠΛΑ ΣΤΟΝ “ΣΤΟΧΑΣΤΗ” ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ – THE ‘THINKER’ OF RODIN BESIDE THE NEOLITHIC ‘THINKER’

Με το “Σκεπτόμενο” του Auguste Rodin, από τη Συλλογή Matsukata, το Εθνικό Μουσείο Δυτικής Τέχνης του Τόκιο, Ιαπωνία, συμμετέχει στον εορτασμό των 150 χρόνων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Πρόκειται για χάλκινο γλυπτό, το οποίο αρχικά (1881-1882) δημιουργήθηκε ως κεντρική μορφή μιας πολυπρόσωπης σύνθεσης, αλλά αργότερα (1902-1904) πλάστηκε σε μεγαλύτερη κλίμακα από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
Το έργο συνδιαλέγεται με τον ¨Στοχαστή”, το μεγάλου μεγέθους πήλινο συμπαγές ειδώλιο καθιστής ανδρικής μορφής από την περιοχή της Καρδίτσας Θεσσαλίας που χρονολογείται στην Τελική Νεολιθική περίοδο (4500-3300 π.Χ.).
Ενας μήνας υπολείπεται για να θαυμάσουν οι επισκέπτες του μουσείου τον μοναδικό αυτό διάλογο τέχνης. Στις αρχές Απριλίου το έργο του Rodin θα επιστρέψει στο Τόκιο.

With ‘The Thinker’ by Auguste Rodin from its Matsukata Collection, the National Museum of Western Art, Tokyo, Japan, participates in the celebrations for the 150th anniversary of the National Archaeological Museum. ‘The Thinker’ is a bronze sculpture originally conceived in 1881-1882 as central piece of a larger composition to be produced in an enlarged version (1902-1904) by the artist himself.
This masterpiece of art converses with ‘The Thinker’, a unique large solid clay figurine of a seated man from the area of Karditsa in Thessaly, dated in the Final Neolithic period (4500-3500BC).
Only one month remains for the visitors of the museum to admire this unique dialogue of art. In the beginning of April the masterpiece of Rodin will return to Tokyo.


Ο επιμελητής του Εθνικού Μουσείου Δυτικής Τέχνης του Τόκιο Takashi Iizuka.
The curator of the National Museum of Western Art in Tokyo Takashi Iizuka.

ΟΔΥΣΣΕΙΕΣ: ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ- ODYSSEYS: IN THE LAND OF DREAMS

ΠΑΡΑ ΔΗΜΟΝ ΟΝΕΙΡΩΝ

 Δεν έχει ασφοδίλια, μενεξέδες, μήτε υάκινθους
πώς να μιλήσεις με τους πεθαμένους.
Οι πεθαμένοι ξέρουν μονάχα τη γλώσσα των λουλουδιών
γι’ αυτό σωπαίνουν
ταξιδεύουν και σωπαίνουν, υπομένουν και σωπαίνουν
παρά δήμον ονείρων, παρά δήμον ονείρων
Γ. Σεφέρης, Ο Στράτης Θαλασσινός ανάμεσα στους αγάπανθους

Στην Ομηρική Οδύσσεια (ω 11-14) οι ψυχές των σκοτωμένων μνηστήρων περνούν το ρεύμα του Ωκεανού, τη Λευκή πέτρα, τις πύλες του Ήλιου,  τη χώρα των ονείρων και φθάνουν στο λιβάδι με τους ασφόδελους, εκεί όπου κατοικούν οι σκιές όσων άφησαν πίσω τους τις ταλαιπωρίες και τους κόπους της ζωής.  «Ταξιδεύουν και σωπαίνουν» συμπληρώνει ο Γ. Σεφέρης.
Τα λαμπρά επιτύμβια αγάλματα των δύο νέων που έφυγαν νωρίς, η κόρη (550-540 π.Χ.) και ο κούρος (540-530 π.Χ) από τον αρχαίο δήμο του Μυρρινούντα,  σωπαίνουν με ένα χαμόγελο στα χείλη. Με το αριστερό της χέρι η  κόρη Φρασίκλεια κρατά ένα άνθος λωτού μπροστά στο στήθος.  «Θα καλούμαι για πάντα κόρη, αφού οι θεοί αντί για γάμο μου όρισαν αυτό το όνομα» διαβάζουμε στο βάθρο του μνημείου της.
«Τίποτα δε χάνεται» μας θυμίζει ο Γ. Ρίτσος (Όταν έρχεται ο Ξένος) «κι’ ο θάνατος μια πρόσθεση, όχι αφαίρεση».

ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΗΝΗ-BEHIND THE SCENES

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ «ΜΙΚΡΕΣ ΟΔΥΣΣΕΙΕΣ»
Εικόνες από τις εργασίες στις αποθήκες και στα εργαστήρια
του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.
Η νέα έκθεση διοργανώνεται από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο σε συνεργασία με τη Βιβλιοθήκη της Βουλής και σύντομα θα παρουσιασθεί στο μέγαρο της Βουλής των Ελλήνων.


ΟΔΥΣΣΕΙΕΣ- ΙΘΑΚΕΣ: ΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ – ODYSSEYS- ITHACAS: AS SEEN BY ELYTIS

ΙΘΑΚΕΣ

Μια νησίδα στη μέση της αίθουσας αναλαμβάνει να μας ταξιδέψει σε ένα νησιωτικό τοπίο. Αγγεία καθημερινά και λατρευτικά, ασκοί, πρόχοι, ένα ρυτό και μια κύμβη από το Ακρωτήρι της Θήρας καταγράφουν στοιχεία από το φυσικό περιβάλλον. Άνθη κρόκου, στάχια κριθαριού, ψυχανθή, ανεμώνες, κλαδιά ελιάς, σταφύλια, αίγαγροι και δελφίνια  διεγείρουν με την ομορφιά τους τη φαντασία μας.
Μεμιάς το κυκλαδίτικο τοπίο του 17ου αι. π. Χ. μοιάζει αναλλοίωτο στο χρόνο,  άφθαρτο από το τότε μέχρι το σήμερα, σαν αιώνια εικόνα, βαθιά κρυμμένη  στο συλλογικό μας υποσυνείδητο που μιλά για την κοινή μας Ιθάκη με τα μάτια του Ο. Ελύτη: «Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις». (Ο. Ελύτης, Ο μικρός ναυτίλος)

ΟΔΥΣΣΕΙΕΣ: ΙΘΑΚΕΣ – ODYSSEYS: ITHACAS

 

ΙΘΑΚΕΣ

Και παρουσιάζεται μπροστά μου, πάλι και πάλι το φάντασμα
του Οδυσσέα, με μάτια κοκκινισμένα από του
κυμάτου την αρμύρα
κι’ από το μεστωμένο πόθο να ξαναδεί τον καπνό που
βγαίνει από τη ζεστασιά του σπιτιού του και το σκυλί
του που γέρασε προσμένοντας στη θύρα.

Στέκεται μεγάλος, ψιθυρίζοντας ανάμεσα στ’ ασπρισμένα
του γένεια, λόγια της γλώσσας μας, όπως τη μιλούσαν
πριν τρεις χιλιάδες χρόνια.
Γ. Σεφέρης, Πάνω σ’ έναν ξένο στίχο

Φθαρμένο από την αλμύρα της θάλασσας των Αντικυθήρων, το άγαλμα που παριστάνει τον ώριμο γενειοφόρο Οδυσσέα (πρώτο μισό του 1ου αι. π.Χ.) παρουσιάζεται στην έκθεση για να επισημάνει την επιστροφή μετά την περιπέτεια και να υποσημάνει συνειρμικά τον «μεστωμένο πόθο» του ταξιδευτή «να ξαναδεί τον καπνό που βγαίνει από τη ζεστασιά του σπιτιού του» (Γ. Σεφέρης, Πάνω σ’ έναν ξένο στίχο).

ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΗΣ ΕΡΤ-16.2.2017

Οι Αρχαιολόγοι του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου παρουσιάζουν ορισμένες δράσεις, όπως το Αθέατο Μουσείο και τον Κύκλο των Kυριακάτικων Περιπάτων «Οι Οδύσσειες της Προϊστορίας». Ο Μουσικός Νίκος Ξανθούλης μιλά για το πρόγραμμα συμμετοχικών αναγνώσεων «Ας διαβάσουμε την Οδύσσεια».

ΕΡΤ-Πολιτιστικό Δελτίο-16 Φεβρουαρίου 2017. Ρεπορτάζ: Βασάλου Ειρήνη

«ΑΝΟΙΧΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ»: ΚΡΥΦΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ: ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ-“OPEN MUSEUM”: HIDDEN CARE: PREVENTIVE CONSERVATION AS A PROTECTION MEASURE


Το Ανοιχτό Μουσείο είναι η δράση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, με στόχο να γνωρίσει στο ευρύ κοινό τις πολύπλευρες εργασίες που διενεργούνται για την έρευνα, τη συντήρηση και την ανάδειξη των αρχαιοτήτων. Τι συμβαίνει στα εργαστήρια συντήρησης, όταν οι αρχαιότητες ετοιμάζονται να συναντήσουν το φως της δημοσιότητας στους εκθεσιακούς χώρους του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, αλλά και να ταξιδέψουν σε μουσεία και εκθέσεις σε όλο τον κόσμο; Ποιες ειδικότητες συνεργάζονται για τη μελέτη, αποκατάσταση και φροντίδα των αρχαίων που φυλάσσονται στο Μουσείο;
Από τον Νοέμβριο 2016 έως τον Απρίλιο 2017 θεματικές παρουσιάσεις στους εκθεσιακούς χώρους θα αποκαλύψουν στους επισκέπτες τα μυστικά των εργαστηρίων συντήρησης, τιμώντας και υπενθυμίζοντας την υπεραιωνόβια προσφορά του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου ως κέντρου συντήρησης για όλη την Ελλάδα από την αρχή της λειτουργίας του.
Την Πέμπτη 16 Φεβρουαρίου και ώρα 12:00 πραγματοποιήθηκε η δεύτερη παρουσίαση της δράσης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Ανοιχτό Μουσείο με τίτλο:
«Κρυφή φροντίδα: η προληπτική συντήρηση ως μέσο προστασίας»

Όπως στην ιατρική, έτσι και στη συντήρηση η πρόληψη είναι πιο σημαντική από τη θεραπεία. Αν και η «θεραπευτική» συντήρηση ενός αντικειμένου κάποιες φορές κρίνεται απαραίτητη, η θεραπεία από μόνη της δεν είναι αρκετή για να διατηρηθούν οι συλλογές για τις μελλοντικές γενεές. Τα αντικείμενα αναπόφευκτα φθείρονται με τον χρόνο. Οι προσπάθειες της προληπτικής συντήρησης στοχεύουν στο να περιορίσουν τη φθορά και τη διάβρωση των συλλογών βελτιώνοντας το περιβάλλον στο οποίο αυτές βρίσκονται. Τα μέτρα που λαμβάνονται περιλαμβάνουν τον έλεγχο της σχετικής υγρασίας/θερμοκρασίας και ρύπανσης, τον χειρισμό και συσκευασία των αντικειμένων, τον αποκλεισμό των βιολογικών παραγόντων, τον περιοδικό καθαρισμό των προθηκών, τον περιορισμό των επιπτώσεων σε περίπτωση φυσικών καταστροφών.

H παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στον εκθεσιακό χώρο της Αιγυπτιακής Συλλογής και περιλάμβανε επιτόπια παρατήρηση των εκθεμάτων, παρουσίαση με Powerpoint και επιδείξεις τεχνικών με χρήση ειδικών επιστημονικών οργάνων. Ακολούθησε επίσκεψη στο Εργαστήριο Συντήρησης Οργανικών Υλικών.

ΗΧΟΙ ΑΡΧΑΙΑΣ ΛΥΡΑΣ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ-ANCIENT LYRE SOUNDS IN THE NATIONAL ARCHAEOLOGICAL MUSEUM

Πρόγραμμα συμμετοχικών αναγνώσεων «Ας διαβάσουμε την Οδύσσεια»
Κυριακή 19 Φεβρουαρίου: Ραψωδίες γ και δ

Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο σας προσκαλεί σε μια διαφορετική ανάγνωση της Οδύσσειας, με συνοδεία αρχαίας λύρας και τη δυνατότητα να γίνετε για λίγο ραψωδός!
Δύο ραψωδίες κάθε μήνα θα παρουσιάζονται από τον μουσικοσυνθέτη Δρ Νίκο Ξανθούλη, αλλά και όσους από τους επισκέπτες επιθυμούν να συμμετέχουν στη δημόσια ανάγνωση, ανακαλύπτοντας τα μυστικά της προσωδίας. Η μετάφραση που θα χρησιμοποιηθεί είναι του Ζήσιμου Σίδερη. Η διάρκεια των αναγνώσεων είναι δύο ώρες και πραγματοποιείται την τελευταία Κυριακή του μήνα.
Εκτάκτως για αυτό τον μήνα, λόγω του τριημέρου της Καθαρής Δευτέρας, η ανάγνωση των ραψωδιών γ και δ θα γίνει την Κυριακή 19 Φεβρουαρίου και ώρα 11 π.μ.
Ο Τηλέμαχος καταφθάνει στην Πύλο και ζητά πληροφορίες για τον πατέρα του από τον σεβάσμιο βασιλιά Νέστορα. Ο Νέστορας αφηγείται τους νόστους πολλών συμπολεμιστών, αναπλάθει με γλαφυρότητα τον χαρακτήρα του Οδυσσέα, περιγράφοντας τα τεχνάσματα και το ήθος που επέδειξε στην Τροία, και προτρέπει τον Τηλέμαχο να αναζητήσει πληροφορίες από τον Μενέλαο στη Σπάρτη. Διηγούμενος τις δικές του περιπέτειες και την τραγική μοίρα του αδελφού του Αγαμέμνονα, ο Μενέλαος θα μεταφέρει την πληροφορία που άκουσε από τον γέροντα της θάλασσας Πρωτέα: ο Οδυσσέας βρίσκεται αποκλεισμένος στο νησί της Καλυψούς. Η συνέχεια φαίνεται πρόσκαιρα δυσοίωνη. Ποια θα είναι η κατάληξη του νόστου του Οδυσσέα, του μόνου πολεμιστή που το ταξίδι της επιστροφής από την Τροία δεν έχει ολοκληρωθεί; Ποια τύχη περιμένει τον γιο του Τηλέμαχο στον δρόμο της επιστροφής για την Ιθάκη, καθώς οι μνηστήρες μηχανορραφούν για τον χαμό του;
Ο αριθμός των θέσεων είναι περιορισμένος (30) και απαιτείται τηλεφωνική κράτηση. Η κράτηση θέσης ισχύει έως 15 λεπτά πριν την έναρξη. Οι επισκέπτες που επιθυμούν να συμμετέχουν στην ανάγνωση, μπορούν να το δηλώσουν στην τηλεφωνική κράτηση και να προμηθευτούν το απόσπασμα που θα διαβάσουν κατά την προσέλευσή τους στις Πληροφορίες του Μουσείου. Η συμμετοχή στη δράση είναι δωρεάν.

Χρυσό κύπελλο
από βασιλικό τάφο των Μυκηνών,
γνωστό ως «κύπελλο του Νέστορα».
Η μορφή του παραλληλίζεται
με την ομηρική περιγραφή του σκεύους
που έφερε ο σοφός βασιλιάς της Πύλου Νέστορας
στην Τροία (Ιλιάδα, Λ 632-635).
Δεύτερο μισό 16ου αι. π.Χ.